Stephan Schwarz onderzoekt, in het alleraardigste Deense natuurkunde tijdschrift Gamma, de achtergronden van de ‘opgelost Nobel medailles’. Aan het begin van de Duitse bezetting van Denemarken lost George de Hevesy, op het instituut van Niels Bohr in Kopenhagen, de Nobel medailles van de Duitsers Max von Laue en James Franck op in koningswater om deze uit de handen van Hitler’s troepen te houden. De Hevesy publiceert hierover in 1962 het volgende verslag:
“My work was only interupted one day during the enemy occupation of Denmark [ 9 april 1940]. When, in the morning of Denmarks occupation, I arrived in the laboratory, I found Bohr worrying about Max von Laue’s Nobel medal, which Laue had sent to Copenhagen for safe-keeping. In Hitler’s empire it was almost a capital offense to send gold out of the country and Laue’s name being engraved into the medal, the discovery of this by the invading forces would have very serious consequences for him (three years later the invading army occupied the Bohr institute). I suggested we bury the medal, but Bohr did not like this idea as the medal might be unearthed. I decided to dissolve it. While the invading forces marched the streets of Copenhagen, I was busy dissolving Laue’s and also James Franck’s medals. After the war, the gold was recovered and the Nobel foundation generously presented Laue and Franck with new Nobel medals.”
Het verhaal is mooi en is werkelijk gebeurd. Echter, was oplossen in koningswater noodzakelijk en verstandig? Frank woonde in 1940 al een tijd in de USA en von Laue had zijn medaille al in 1914 ontvangen. En verbergen of smelten van de medailles zijn snellere en veiligere methoden dan oplossen. Schwarz speculeert dat de Hevesy zijn ervaring als producent van Hongaarse oorlogsmedailles tijdens WOI een rol speelde bij zijn beslissing, echter een duidelijk motief voor het oplossen geeft Schwarz niet.
